Nâng chất “đại sứ văn hóa”

0
155
Du khách thích tìm hiểu lịch sử văn hóa các điểm đến

Nhà văn hóa Hữu Ngọc, người được mệnh danh là chuyên gia xuất nhập khẩu văn hóa, tâm sự: “Tiếp xúc với du khách nước ngoài, tôi thường nghe họ than là biết rất ít về Việt Nam. Một trong những điểm quan trọng dẫn đến vấn đề này chính là du lịch. Du lịch phải làm nổi bật được tính chất văn hóa, đặc điểm văn hóa nhưng chúng ta vẫn chưa làm được. Kết quả là du khách đến Việt Nam một lần, tỷ lệ quay lại rất ít. Tôi luôn nói với các công ty du lịch rằng, những đại sứ lớn nhất của ta là hướng dẫn viên. Không thể phủ nhận, khách vào Việt Nam, nghĩ về Việt Nam hay hay dở là do chính những đại sứ văn hóa này”.

Theo thống kê, hơn 70% du khách không quay trở lại Việt Nam lần thứ hai. Điều này có phần trách nhiệm không nhỏ của đội ngũ hướng dẫn viên (HDV).

Thừa mà vẫn thiếu

N.A., cán bộ của Trung tâm Nghiên cứu Nhật Bản, tranh thủ thời gian rảnh rỗi đi làm HDV. Sáu năm chỉ một lộ trình: đón các đoàn khách Nhật Bản ở thành phố Hà Nội, đưa đi vịnh Hạ Long, ngủ một đêm trên tàu, hôm sau đưa đoàn về lại Hà Nội xem múa rối nước ở nhà hát Thăng Long, đi chợ Đồng Xuân mua sắm, ăn tối rồi chia tay. Thế nên khi có nhóm khách đặt tour đi làng cổ Đường Lâm, xã Đường Lâm, thị xã Sơn Tây, Hà Nội, anh cuống như gà mắc tóc. Bốn khách đều là nhà nghiên cứu văn hóa, họ đã có trong tay cả tủ sách viết về làng Việt cổ này. Họ chỉ yêu cầu anh “ba cùng” ở nơi được mệnh danh là bảo tàng của lối sống nông thôn Việt Nam này. Dễ thế mà anh lại hoảng. Bởi trai Hà Nội, hơn ba chục tuổi đầu chưa biết lội bùn là gì, nói gì đến chuyện giúp họ cùng nông dân ra đồng đánh cá, tìm hái những thứ rau dại về nấu canh cua, đi nấu mạch nha làm kẹo lạc, đi gánh nước giếng về đun để pha trà… Lóng ngóng rồi cũng xong hai ngày, nhưng những tiếng thở dài, ánh mắt nghi hoặc và cái cười ruồi của khách thì N.A. không sao đếm xuể. “Bây giờ nghĩ lại tôi vẫn còn run”, anh thổ lộ.

Trường hợp của N.A., tiếc thay, lại quá phổ biến trong đội ngũ HDV. Hình ảnh thường thấy nhất của họ là “nói như sách”, kể chuyện tếu và đưa khách vào những nhà hàng, khách sạn, điểm mua sắm quen để lấy tiền phần trăm. Anh Trần Quốc Hưng, một HDV kỳ cựu của Công ty Du lịch Hà Nội Red Tours, cho rằng: “Hiện nay, số lượng HDV ở Việt Nam thừa thì rất thừa, nhưng thiếu cũng rất thiếu. Nếu cần một lúc 50 HDV, chúng tôi có thể huy động được nhưng gọi một HDV đủ trình độ để quản lý một đoàn khách đi xuyên Việt hay đủ trình độ để giới thiệu bản sắc dân tộc với du khách thì rất khó”.

Theo thống kê của Tổng cục Du lịch, Bộ Văn hóa – thể thao và du lịch, tính đến cuối tháng 7-2012, cả nước có 11.210 HDV được cấp và đổi thẻ, trong đó có 4.480 HDV nội địa và 6.730 HDV quốc tế. TPHCM và Hà Nội là 2 trung tâm du lịch có số lượng HDV cao nhất (2.500 HDV tại Hà Nội và 3.638 HDV tại TPHCM). Số HDV tốt nghiệp chuyên ngành du lịch có trình độ trung cấp trở lên chiếm 38%, còn lại 62% tốt nghiệp các chuyên ngành khác nhưng đã được đào tạo ngắn hạn và cấp chứng chỉ nghiệp vụ hướng dẫn du lịch. Hơn 54,3% HDV sử dụng được tiếng Anh, 16,54% tiếng Pháp, tiếng Trung 13,16%, còn lại là các tiếng Nhật, Đức, Nga, Tây Ban Nha, Thái Lan… Đó cũng là lý do vì sao thành phố du lịch nổi tiếng như Đà Nẵng, hiện đang đón tiếp nhiều du khách đến từ Nga và Hàn Quốc, hàng tuần có 2 chuyến bay trực tiếp từ Hàn Quốc đến Đà Nẵng, nhưng du lịch Đà Nẵng đang rất khó khăn về HDV tiếng Hàn Quốc và tiếng Nga! Ngoài yếu tố ngoại ngữ hạn chế, còn tình trạng HDV biết tiếng nhưng lại ít kiến thức về các khu, điểm di tích, đặc biệt ở những nơi đòi hỏi có kiến thức uyên thâm, có bề dày lịch sử cũng như địa lý.

Giới thiệu món ngon với du khách

Chữa cháy cách nào?

Theo Hiệp hội Du lịch Việt Nam, việc tăng quá nhanh về số lượng, đa dạng về ngôn ngữ, môi trường hoạt động nghề nghiệp, khiến chất lượng đội ngũ HDV không đảm bảo. Ông Đỗ Đình Cương – Giám đốc Công ty Travel Support – nhìn nhận, tình trạng thiếu HDV diễn ra thường xuyên với những thị trường đòi hỏi ngôn ngữ hiếm như Tây Ban Nha, Hàn Quốc, Thái Lan. Không có đủ HDV phục vụ các đoàn khách đã đẩy các công ty lữ hành trước 2 lựa chọn: Chỉ sử dụng những HDV có chất lượng hoặc sử dụng tất cả lực lượng có trong tay (kể cả những người chưa có sự chuẩn bị kỹ cho chuyến đi).

Hiện, phần lớn các công ty lữ hành vì lý do kinh tế đã không đủ khả năng duy trì đội ngũ HDV cơ hữu, thay vào đó, họ chủ yếu sử dụng đội ngũ cộng tác viên. Xu thế này dẫn đến tình trạng tăng nhanh lực lượng HDV tự do. Không chịu sự quản lý của bất kỳ tổ chức nghề nghiệp nào, đội ngũ HDV này chỉ bị ràng buộc bởi hợp đồng kinh tế với doanh nghiệp (DN) trong một thời hạn nhất định. Với những điều khoản chưa đủ chặt chẽ, các cơ quan chức năng không thể xử phạt các HDV này một khi có sự cố xảy ra trong chuyến đi.

Trong chiến lược phát triển du lịch đến năm 2020, tầm nhìn 2030 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 2473/QĐ-TTg, ngày 30-12-2011, xác định phát triển nguồn nhân lực là khâu đột phá để nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch. Theo đó, sự liên kết giữa DN và các trường đào tạo sẽ mang lại nhiều lợi ích.

Du khách hào hứng tham gia tour “Một ngày làm ngư dân” của Công ty du lịch sinh thái Hội An

Ông Nguyễn Mạnh Cường – Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Du lịch – khẳng định: Thiếu nhân lực chất lượng cao dẫn đến tình trạng DN này kéo người DN kia, không có trách nhiệm đào tạo để gây dựng đội ngũ nhân lực từ gốc. Do đó, việc chung tay đào tạo là trách nhiệm của cả ngành nhưng rất cần sự liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp. Ông Lê Quang Đạo – Phó giám đốc Công ty Lữ hành Tầm nhìn – cho biết: công ty phối hợp với một số trường, lập diễn đàn trên mạng để trao đổi những thắc mắc, xử lý tình huống, sẵn sàng hỗ trợ đào tạo đi tour thực tế. Định kỳ theo quý, tổ chức giao lưu trực tiếp để trao đổi kinh nghiệm.

Mặc dù DN tích cực bắt tay với nhà trường để đào tạo đội ngũ HDV nhưng khi áp dụng, thực tế không mang lại kết quả mong đợi. Bà Đào Thúy Anh – Tổng Giám đốc Công ty Lữ hành Sao Việt – nhận định, trong chiến lược hoạt động của DN, việc tuyển dụng và cần đội ngũ cộng tác viên rất quan trọng nhưng với yêu cầu khắt khe của DN, hầu hết đều phải rút lui sau một thời gian thử việc do thiếu kiến thức, chuyên môn. Khó tuyển HDV mới nên công ty phải xây dựng mạng lưới cộng tác viên là nhà nghiên cứu văn hóa, lịch sử, những người có kinh nghiệm cũng như kiến thức phong phú, chuyên sâu và yêu nghề.

Thời gian qua, Tổng cục Du lịch đã triển khai nhiều biện pháp nhằm từng bước tiêu chuẩn hóa đội ngũ HDV như: tranh thủ sự hỗ trợ của Liên minh châu Âu (EU) và UNESCO về kỹ thuật, kinh phí để xây dựng các chương trình, nội dung đào tạo, bồi dưỡng kiến thức chuyên môn, kỹ năng nghiệp vụ, ngoại ngữ; tổ chức hội thi HDV du lịch toàn quốc, tham gia hội thi HDV ASEAN, triển khai ứng dụng khoa học – công nghệ tiên tiến vào công tác quản lý HDV… Ông Nguyễn Văn Tuấn, Tổng cục trưởng Tổng cục Du lịch, cho rằng: Để có một đội ngũ HDV, thuyết minh viên du lịch có trình độ nghiệp vụ cao, ngoại ngữ giỏi, am hiểu lịch sử, văn hóa dân tộc, đòi hỏi phải có sự hợp tác, liên kết chặt chẽ giữa ngành du lịch, các cơ sở đào tạo du lịch, các địa phương và các doanh nghiệp du lịch. Trong đó, vai trò của các địa phương là hết sức quan trọng.

Còn một vấn đề quan trọng không kém nhưng chưa thấy tổ chức nào đề cập trực tiếp, đó là đạo đức HDV. Những “đại sứ văn hóa” của chúng ta cần nâng cao hơn tinh thần trách nhiệm với cộng đồng, lòng tự trọng, tự tôn, tự hào dân tộc. Nhưng đạo đức là vấn đề không thể chỉ đào tạo là có được! Cần xây dựng ý thức trách nhiệm của một “đại sứ văn hóa” bằng những luật, quy định thực tế, từ chuyện thu nhập tối thiểu ra sao để đảm bảo các “đại sứ” có thể sống đàng hoàng mà không luồn lách bóp chẹt khách, từ sự đối xử tôn trọng của xã hội để nâng cao ý thức yêu nghề, trách nhiệm với cộng đồng. Hãy xây dựng luật hoạt động HDV một cách thực tế hơn, ràng buộc trách nhiệm và quyền lợi chặt chẽ hơn, từ nền tảng này, chúng ta mới có thể đào tạo ra một thế hệ “đại sứ văn hóa” đúng nghĩa.

Nguồn: Sài Gòn Giải Phóng thứ bảy

Фильчаков прокурор