Nhật Bản duy tân 30 năm

0
202

Cuốn sách Nhật Bản duy tân 30 năm của nhà sử học Đào Trinh Nhất được xuất bản lần đầu tiên năm 1936, sau gần 80 năm được Alpha Books và NXB Thế giới tái bản, vẫn giữ nguyên tính thời sự, với nhiều bài học và giá trị không thể phủ nhận.

Lý giải sự thành công của Nhật Bản, tác giả đưa ra mấy nguyên do chính. Thứ nhất, từ xa xưa người Nhật Bản đã có nhiều tính cách đặc biệt: kính thần, tự tôn, coi trọng danh dự, thượng võ, hiếu chiến, coi cái chết như không và đặc biệt là biết dung hòa tốt. Đây chính là nền móng tạo nên quyết tâm duy tân không gì lay chuyển nổi của người Nhật.

Thứ hai về văn hóa, tuy cũng chịu ảnh hưởng của văn hóa Trung Hoa, theo đạo Khổng Mạnh, nhưng người Nhật không theo khoa cử, kinh nghĩa, thi phú; sĩ phu không bị bả vinh hoa của cử nhân, tiến sĩ làm cho mê muội đi. Họ cũng không chịu theo sự mê tín của người Tàu, không tin phong thủy, bói toán, không đốt vàng mã, không tin quỷ thần. Đầu óc của họ không vướng víu những thứ tối tăm, cho nên khi thấy có Tây học văn minh thì họ không chần chừ, nghi ngại mà theo ngay.

Thứ ba, tầng lớp tinh hoa của Nhật Bản, ngay từ tiến hành cuộc cải cách đã biết mấu chốt của công cuộc cải cách phải bắt đầu từ học thuật tư tưởng trở đi, bởi lấy tinh thần cũ thì không thể nào làm ra sự nghiệp mới. Chính vì vậy, tư tưởng công lợi của người Anh, người Mỹ được Phúc Trạch Dụ Cát (Fukuzawa Yukichi) ra sức truyền bá, làm cho sĩ phu hướng về thực học, quốc dân được bồi dưỡng về tự do độc lập. Ông Bản Viên Thoái Trợ (Itagaki Taisuke) thì dịch Dân ước luận của J.J Rousseau, và truyền bá tư tưởng tự do của nước Pháp, từ đó dấy lên nhiều cuộc vận động về chính trị. Tinh thần của đạo Cơ đốc giáo cũng được ông Tân Đảo Tương ( Nijima Jou) dốc lòng truyền dụ, bởi theo ông “Nếu không dùng đạo Cơ đốc giáo để cảm hóa quốc dân thì không thể truyền bá được cái chân tinh thần của văn minh Âu châu được”. Trong khi ông Gia Đằng Hoằng Chi (Kato Hiroyuki) viết ra cuốn sách Nhân quyền tân thuyết, du nhập tư tưởng quốc gia của người nước Đức.

Người Nhật ngày nay đã cường thịnh, bèn nêu cao tinh thần bảo tồn quốc túy; nhưng trong nhiều cuốn sách người Nhật vẫn công nhận 4 tư tưởng ấy là điều tiên quyết tạo nên cuộc duy tân thành công của họ.

Đào Trinh Nhất (1900-1951) tự Quán Chi, được mệnh danh là người viết sử kỳ tài. Sau 30 năm cầm bút ông đã để lại khá nhiều tác phẩm, tiêu biểu: Thế lực khách trú và vấn đề di dân Nam kỳ (1920), Việt sử giai thoại (1934), Nhật Bản duy tân 30 năm (1936), Phan Đình Phùng – một vị anh hùng có quan hệ đến lịch sử hiện thời (1936), Việt Nam Tây thuộc sử (1937), Đông Kinh nghĩa thục (1938)…

Thảo Lư – Nguồn Sài Gòn Giải Phóng thứ bảy

данильченко юрій Харків