Những nét đan thanh

0
303

Một sưu tập ảnh chụp đĩa trà và thơ văn trên đĩa trà ký kiểu men lam rất đặc trưng của Việt Nam vào thời Nguyễn, từ thế kỷ 18-19, loại đồ sứ ngự dụng trong cung vua, do nhà nghiên cứu Trần Đình Sơn sưu tầm như một món quà gửi đến những người yêu thích cổ ngoạn và cả những người có tâm hồn thi nhân luôn cảm khái cái đẹp ngôn ngữ xưa từ các câu thơ, điển tích được chép lại qua bàn tay nghệ nhân làm đồ sứ.

Chiếc đĩa có hiệu đề Thanh ngoạn, vẽ toàn cảnh cửa biển Tư Dung, Thuận Hóa, với lời đề thơ chữ nôm của Đào Duy Từ (1572-1634): “…Một bầu riêng rẽ thú yên hà/ Nghi ngút hương bay cửa Đại La/ Ngày vắng đỉnh đang chuông bát nhả/ Đêm khuya dắng dõi kệ Di Đà/ Nhặt khoan đàn suối ban mưa tạnh/ Eo óc cầm ve thuở ác là…”

Đĩa Tùng quân, vẽ đàn cá bơi đớp bóng trăng, đàn chim bay trên không giữa cảnh non nước,với 2 câu thơ của Hàn Than thời Trần “Hàn than ngư hấp nguyệt/ Cổ lũy nhạn minh sương.” Hai chiếc đĩa vẽ toàn cảnh núi Thúy Vân và chùa Thánh Duyên, hai thắng cảnh mang trong mình những sự tích từ thời vua Gia Long. Trên đĩa vẽ chùa Thánh Duyên có chép thơ của vua Thiệu Trị (1840-1847), thấm chất thiền: “Gió thiền chuông điểm rừng sâu dội/ Cõi diệu hương đưa biển pháp nhuần/ Cây vướng mây lành lên cảnh bụt/ Đường xuyên guốc sãi lấm hồng trần…”

Ngoài những chiếc đĩa vẽ cụ thể một danh thắng, còn nhiều đĩa khác vẽ phong cảnh với những bài thơ nôm, họa lại bằng ngôn ngữ. Ngắm đĩa, đọc thơ, vẻ đẹp như được tăng thêm, không còn là cổ vật in trên giấy nữa, mà hình như có hồn xác lay động thật sự.

Những chiếc đĩa mang các bức vẽ sự tích, điển tích rất nhiều, nhưng có lẽ “gần” với người Việt hơn cả là những điển tích Ngưu Lang Chức Nữ ,Từ Thức gặp Giáng Hương, Lưu Nguyễn nhập thiên thai…

Với những ai có một chút kiến thức về nho học, có thể tìm thấy trên nét vẽ và những câu thơ chép ở bộ sưu tập đĩa trà ký kiểu này nhiều bài học về đạo làm người, cách đối nhân xử thế, như đĩa Đạp tuyết tầm mai, Tam cố thảo lư…

Những bậc thi nhân yêu cái đẹp của Đường thi, cũng có thể tìm được tri âm từ các hình ảnh họa lại thơ của các thi nhân nổi tiếng thời Đường như Lý Bạch, Đỗ Phủ, Vương Duy, Vương Xương Linh, Giả Đảo, Bạch Cư Dị… Đĩa vẽ tiên ông Lam Thái Hòa, với đề tài cát tường: Thái hòa hạc lộc trường xuân. Đĩa vẽ hiệu đề chữ nhân, cầu chúc gia đình hạnh phúc: Thọ lộc song toàn. Đĩa vẽ một cổ thụ mọc chênh vênh trên vách núi đá ven biển, trên có mặt trời tỏa sáng, hiệu đề Gia Lạc: Phước như Đông Hải, Thọ tỉ Nam sơn”. Đĩa vẽ hai con nai đực – cái đùa giỡn dưới hai cội tùng, bóng trăng tròn vành vạnh giữa hư không, ngụ ý: Gia đình hạnh phúc viên mãn. Đĩa vẽ bốn con hạc, tượng trưng cho “phi, minh, túc, thực”– hạc đang bay, hạc ngỏng cổ kêu, hạc đứng yên, hạc tìm mồi ăn, có hai cội tùng cổ thụ, mang ý nghĩa: “Tùng hạc diên niên”- cầu chúc khỏe mạnh, trường thọ…

Xem những nét vẽ màu lam trên màu men sứ trắng, đọc những câu thơ vượt thời gian đã trở thành tài sản văn hóa nhân loại được chép bên cạnh các bức vẽ, như cảm được thông điệp của các nghệ nhân tài hoa xưa đã gửi gắm cho đời sau, lưu giữ cái đẹp, để con người sống thiện lương, nhân gian hạnh phúc, bình an, no ấm.

Những nét đan thanh – NXB Văn Nghệ, 2007
Giá: 1.000.000 đồng
Giao tận nơi
Liên hệ: info@vietnamandyou.net
Điện thoại: 0907978480

Данильченко